ΜΑΞΙΜΟΥ

ΠΩΣ ΠΡΟΚΑΛΕΙ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ;

Το επικό σάρωμα της εξελικτικής ιστορίας της ζωής αποτελεί έμπνευση για πολλούς. Όπως το θέτει ο Βρετανός παλαιοντολόγος Simon Conway Morris:

«Η εξέλιξη ανακαλύπτει το τραγούδι της δημιουργίας».

Ο Conway Morris είναι επιστήμονας και Χριστιανός και πιστεύει ότι η κάθε άποψη εμπλουτίζει την άλλη. Η αφοσίωσή του στο Δαρβινισμό τονίζει την πεποίθησή του ότι η αντίθεση που υπάρχει ανάμεσα στην επιστήμη και τη θρησκεία δεν είναι απλή.
Η ιδέα ότι η θεωρία του Δαρβίνου διαψεύδει τη θρησκεία προέκυψε επειδή, εν μέρει, αποτέλεσε την επιστημονική απάντηση σε κάποια ερωτήματα – όπως το πώς εμφανίστηκαν τα είδη – τα οποία κατά παράδοση είχαν αναλυθεί με θρησκευτικές ερμηνείες. Η επιστήμη και η θρησκεία είναι δυναμικά σύνολα ιδεών. Καθεμιά σέβεται τα βασικά κείμενα. Όπως συμβαίνει με όλα τα βιβλία, τα κείμενα αυτά μπορούν να αναγνωστούν με διαφορετικό τρόπο. Οι πεποιθήσεις που προκύπτουν από αυτά ίσως να παρουσιάζονται αντιφατικά κατά καιρούς αλλά, σε ένα βαθμό, αυτό εξαρτάται από το πώς ερμηνεύονται.

Μερικοί Βικτωριανοί που διάβασαν τη θεωρία του Δαρβίνου, για παράδειγμα, προσβλήθηκαν επειδή η τελευταία καταργούσε το ρόλο του Δημιουργού στη γένεση των μεμονωμένων ειδών. Οι άνθρωποι που εξακολουθούν να πιστεύουν ότι οι έμβιοι οργανισμοί προέρχονται από συγκεκριμένες πράξεις θεϊκής δημιουργίας δυσκολεύονται να πιστέψουν τις νέες εκδοχές της θεωρίας της εξέλιξης.

Ωστόσο, αυτό αποτελεί μόνο μια ερμηνεία του ρόλου του Δημιουργού στον κόσμο. Η θεωρία του Δαρβίνου για τα είδη δεν μιλάει για την πρώτη εμφάνιση της ζωής – ή για την προέλευση του σύμπαντος. Είναι απόλυτα πειστικό να υποστηρίξει κανείς μια επιστημονική άποψη για το πώς οι φυσικοί νόμοι επέτρεψαν στο σύμπαν και τη ζωή να αναπτυχθεί και να πιστεύει ότι μια θεότητα θέσπισε αυτούς τους νόμους.

Ο πιο ένθερμος υποστηρικτής του Δαρβίνου, ο επιστήμονας Τόμας Χένρι Χάξλεϋ, δημιούργησε τη λέξη «αγνωστικισμός». Περιέγραφε τη δική του άποψη ότι, όταν φτάνει κανείς τα όρια της λογικής, η καλύτερη προσέγγιση για τα αναπάντητα ερωτήματα είναι να έχει κανείς ανοιχτό μυαλό. Ακόμα και χωρίς την επίσημη θρησκευτική πεποίθηση, οποιοσδήποτε σκεφτεί τι αποκαλύπτει η επιστήμη για την ποικιλία και την περιπλοκότητα της ζωής είναι βέβαιο ότι θα νιώσει τη δύναμη μιας από τις παγκόσμιες πηγές πνευματικότητας – την αίσθηση του θαύματος.

ΠΩΣ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΤΑ ΝΕΑ ΕΙΔΗ;
Ο Δαρβίνος προσέφερε μια θεωρία για να εξηγήσει πως αλλάζει το ένα είδος σε ένα άλλο είδος. Αυτό σημαίνει εξέλιξη. Η αποδοχή της θεωρίας του σήμαινε την ανατροπή των παλαιότερων απόψεων που θεωρούσαν τα είδη ως μεμονωμένες κατηγορίες που παραμένουν για πάντα ίδιες. Παρόλο που η θεωρία του έπεισε τους βιολόγους ανά τον κόσμο, ήγειρε επίσης ερωτήματα που ακόμα εξετάζονται.

Ένα από αυτά τα ζωτικά για τους βιολόγους ερωτήματα ήταν το πώς ακριβώς η αλλαγή εντός ενός πληθυσμού οδηγεί σε αναγνωρίσιμα διαφορετικά είδη. Ένας πιθανός λόγος είναι ο διαχωρισμός. Όταν για παράδειγμα διαχωρίζεται ένα μέρος του πληθυσμού – ας πούμε με μια οροσειρά, ένα ποτάμι ή ένα θαλάσσιο κανάλι – και αν το εμπόδιο διατηρηθεί για αρκετό χρονικό διάστημα, οι δύο πληθυσμοί θα αλλάξουν τόσο ώστε να μην μπορούν να διασταυρωθούν. Αυτό θεωρείται συχνά ως απαραίτητη προϋπόθεση ώστε δύο πληθυσμοί παρόμοιων ειδών να ταξινομηθούν ως διαφορετικά είδη. Ωστόσο, δεν είναι η μόνη και δεν ισχύει πάντα. Μια άλλη πιθανότητα, η οποία έχει τραβήξει την προσοχή τις τελευταίες δύο ή τρεις δεκαετίες, είναι ότι οι υπο-πληθυσμοί, οι οποίοι δεν διακρίνονται φυσικά, μπορούν με άλλους τρόπους να απομακρυνθούν από βιολογική άποψη. Οι γενετικές αλλαγές δημιουργούν μικρές διαφορές στη συμπεριφορά – όπως για παράδειγμα διατροφικές συνήθειες ή προτιμήσεις για το ζευγάρωμα – που μπορούν να αυξηθούν. Με το πέρασμα του χρόνου, αυτό οδηγεί σε αποκλίνοντες τρόπους ζωής χωρίς φυσικό διαχωρισμό.

exodus